Topraklama ve Yıldırımdan Koruma Sistemleri (Projelendirme, Uygulama, Ölçüm, Raporlama)

Elektrik tesislerinde güvenliğin temeli doğru topraklama ve etkin yıldırımdan korunma altyapısıdır. Bu sistemler; yalnızca “mevzuat gereği yapılan” bir kalem değil, insan hayatını, ekipmanı ve işletme sürekliliğini doğrudan koruyan kritik mühendislik uygulamalarıdır. Yanlış tasarım veya yetersiz uygulama; kaçak akım riskini, cihaz arızalarını, yangın ihtimalini ve enerji kesintilerini artırır. 2G İnşaat & Enerji, endüstriyel tesislerden şantiyelere, trafo–şalt sahalarından GES/RES projelerine kadar farklı ölçeklerde topraklama ve yıldırımdan korunma sistemlerini uçtan uca planlar, uygular ve ölçüm–raporlama süreçlerini yönetir.

Topraklama Nedir? Neden Hayati Önem Taşır?

Topraklama; arıza anında oluşan kaçak akımın, en düşük empedans yolundan güvenli şekilde toprağa iletilmesini sağlayarak dokunma gerilimini ve adım gerilimini güvenli seviyelerde tutan koruma yöntemidir. Amaç; insanı elektrik çarpmasına karşı korumak, koruma elemanlarının (sigorta, şalter, röle) doğru çalışmasını sağlamak ve hassas ekipmanların zarar görmesini önlemektir.

Topraklama sisteminin doğru çalışması için:

• Topraklama direncinin hedeflenen değerlere uygun olması,

• Eş potansiyel (equipotential) baralama yapılması,

• Nötr–koruma iletkeni düzeninin doğru kurgulanması,

• Korozyon ve mekanik dayanımın sahaya uygun seçilmesi,

• Düzenli ölçüm ve periyodik kontrol planının uygulanması
  gereklidir.

Yıldırımdan Korunma Nedir? (Paratoner / LPS)

Yıldırım düşmesi doğrudan hasar (yangın, ekipman yanması) ve dolaylı hasar (ani gerilim darbeleri, elektronik sistem arızaları) oluşturabilir. Yıldırımdan korunma sistemleri iki ana başlıkta değerlendirilir:

1. Dış Yıldırımlık Sistemi (LPS): Yapıya yıldırım düşmesini kontrollü şekilde yakalayıp, iniş iletkenleri ve topraklama ağı üzerinden enerjiyi toprağa aktarır. (Paratoner/yalıtımlı iniş iletkeni/mesh sistem vb.)

2. İç Yıldırımlık – Aşırı Gerilim Koruma (SPD): Şebekeden veya yıldırım indüklemesinden gelen ani gerilim darbelerini sınırlayarak pano, sürücü, inverter, PLC, kamera ve IT sistemlerini korur.

2G İnşaat & Enerji, yıldırımdan korunmada yalnızca paratoner montajı değil; tesisin tüm elektrik altyapısıyla uyumlu LPS + SPD + eş potansiyel dengeleme yaklaşımını esas alır.

Hizmet Kapsamımız

1) Keşif, Risk Analizi ve Projelendirme

Her yapı ve tesis aynı risk profilinde değildir. Çatı geometrisi, yapı yüksekliği, çevresel koşullar, kullanım amacı (sanayi, depo, şantiye, enerji santrali) ve mevcut altyapı dikkate alınarak proje oluşturulur.

Bu aşamada:

• Saha keşfi ve mevcut durum analizi

• Topraklama tipi seçimi (tesis topraklaması / koruma topraklaması / işletme topraklaması)

• Eş potansiyel baralama planı

• Dış yıldırımlık (LPS) yerleşim kurgusu ve iniş iletken güzergâhları

• SPD (parafudr) seçimi ve pano entegrasyon planı

• Kablo güzergâhları ve metal konstrüksiyonların bağlanması
  hazırlanır.

2) Topraklama Uygulamaları

Topraklama sistemi, sahada doğru malzeme ve doğru işçilikle kurulmadığında teorik hesaplar anlamını yitirir. Bu yüzden uygulama kalitesi belirleyicidir.

Uygulama kapsamında (proje ihtiyacına göre):

• Topraklama elektrotları (çubuk, levha, ring topraklama vb.)

• Galvaniz/ bakır iletken hatları ve bağlantı noktaları

• Baralar ve eş potansiyel dengeleme (ana baraya tüm metal aksamların bağlanması)

• Trafo–şalt sahaları için topraklama ağı düzeni

• Korozyona karşı koruma ve mekanik koruma detayları
  yapılır.

3) Yıldırımdan Korunma (Paratoner / Yakalama Uçları / İniş İletkenleri)

Dış yıldırımlık sistemde amaç; yıldırım akımını yapıya zarar vermeden toprağa taşımaktır.

Kurulumda:

• Yakalama ucu / iletken ağ (mesh) uygulaması

• İniş iletkenleri güzergâh planı ve sabitlemeler

• Test klemensleri ve kontrol noktaları

• Topraklama bağlantısı ve ring sistem entegrasyonu
  gerçekleştirilir.

4) Aşırı Gerilim Koruma (Parafudr / SPD) Entegrasyonu

Elektronik ekipmanların çoğu yıldırım kaynaklı darbelerden veya şebeke anahtarlamalarından etkilenir. Bu nedenle pano seviyesinde doğru sınıfta SPD seçimi ve doğru bağlantı kritik önemdedir.

Bu aşamada:

• Ana pano ve tali panolar için SPD kademelendirme (Type 1/Type 2/Type 3 ihtiyacına göre)

• Kablo boyu–bağlantı düzeni optimizasyonu

• Topraklama ve bara bağlantı uyumu

• Hassas yükler için ek koruma çözümleri
  planlanır ve uygulanır.

5) Ölçüm, Test ve Raporlama

Topraklama ve yıldırımdan korunma sistemleri “kuruldu” diye bitmez; ölçülür ve raporlanır. Ölçümler; sistemin gerçekten koruma ürettiğini gösteren en somut veridir.

Hizmet kapsamında:

• Topraklama direnci ölçümü

• Süreklilik kontrolleri ve bağlantı doğrulaması

• Eş potansiyel kontrolleri

• Yıldırımdan korunma sistemi kontrol noktaları denetimi

• Ölçüm raporları ve bakım önerileri
  sunulur.

6) Periyodik Bakım ve İşletme

Zaman içinde bağlantılar gevşeyebilir, korozyon artabilir, saha koşulları değişebilir. Periyodik bakım; işletme güvenliğini sürdürülebilir kılar.

Bakım kapsamında:

• Bağlantı noktalarının kontrolü ve sıkılık–korozyon incelemesi

• Topraklama ölçümlerinin belirli periyotlarla tekrarı

• Paratoner iniş hatları ve sabitlemelerin kontrolü

• SPD durum göstergeleri ve pano kontrolleri
  yapılır.

Hangi Alanlarda Uyguluyoruz?

• Şalt sahaları ve trafo tesisleri

• YG/OG/AG enerji nakil hatları bağlantı noktaları

• GES / RES sahaları (inverter, trafo, saha panoları, metal konstrüksiyonlar)

• Sanayi tesisleri, depolar, AVM ve iş merkezleri

• Şantiyeler ve geçici enerji altyapıları

• Kamera, bariyer, otomasyon ve haberleşme altyapıları

Neden 2G İnşaat & Enerji?

• Mühendislik odaklı yaklaşım: Sadece kurulum değil, risk–uygunluk–performans yönetimi

• Uçtan uca hizmet: Proje + uygulama + ölçüm + raporlama + bakım

• İşletme sürekliliği: Kesinti ve ekipman hasar riskini düşüren altyapı

• Kurumsal dokümantasyon: Ölçüm kayıtları, kontrol listeleri ve bakım önerileri

Sık Sorulan Sorular

Topraklama değeri kaç ohm olmalı?
Hedef değer; tesis tipi, koruma düzeni, toprak yapısı ve standartlara göre değişir. Doğru yaklaşım, sahaya göre tasarım ve ölçümle doğrulamadır.

Paratoner tek başına yeterli mi?
Hayır. Dış yıldırımlık (LPS) yıldırımı yakalar ve toprağa indirir; fakat elektronik sistemlerin korunması için çoğu projede SPD (parafudr) ve eş potansiyel dengeleme de gerekir.

Ölçüm ne sıklıkla yapılmalı?
Tesisin riskine ve işletme koşullarına göre periyot belirlenir. Kritik tesislerde düzenli kontrol ve raporlama önerilir.

Teklif ve Keşif

Topraklama ve yıldırımdan korunma ihtiyaçlarınız için 2G İnşaat & Enerji ile iletişime geçin. Saha keşfi yaparak; tesisinize uygun proje, uygulama ve ölçüm–raporlama planını oluşturalım. Güvenliği şansa bırakmayın; doğru altyapı ile riski yönetin.